Melih Gümüş 13 Nisan 2020

İnsanlık tarihinin gelmiş geçmiş en zengin insanı, bugün dünyanın en fakir kıtası olan Afrika’dan çıkıyor. M.S.14. yüzyılda günümüzdeki Gahan, Timbuktu ve Mali topraklarını kapsayan Mali İmparatorluğu’nu yöneten Mansa Musa bugünün parasıyla 400 milyar dolarlık servetiyle ölümünün üzerinden 700 yıl geçmesine rağmen hala dünyanın en zengin insanı unvanını elinde tutuyor.

Eski dönemlerde imparatorlar keşiflere ve haç görevlerıne cıkarken kendilerinin yerini başka birini halkını ve devletini kontrol etmesi için bir vali belirlerdiler. İmparator 2. Ebu Bekir Atlantik Okyanusu’nu limitlerini öğrenmek için keşfe çıktığında Mansa Musa’yı vekil olarak seçmiştir. 2. Ebu Bekir bu keşfinden geri dönmez ve 1307’de Mansa Musa Mali İmparatorluğunun 10. Hükümdarı olarak başa geçer.

Musa Mansa, Mali’nin etkisini Timbuktu şehri dahil olmak üzere pek çok toprağı imparatorluğunun kontrolü altına getirerek Afrika boyunca genişletti. Ve Batı Sudan’ın büyük bir parçasını tek sistemli ticaret ve yasa içinde idare etti. Bu yapılması beceri, güç veya cesaret isteyen bir şeydi ve bu Musa Mansa’yı Afrika tarihinde en büyük devlet adamlarından biri yaptı. Mansa’nın koruması altında Timbuktu şehri zenginlikte ve prestijde büyüdü ve en güzel şairlerin, bilim adamlarının, Afrika ve Orta Doğu’lu sanatçıların toplantı yeri haline geldi.

Musa Mansa’nın 1324 yılında Mekke’de hacı oluşuyla Mali İmparatorluğunu İslam dünyasının dikkatine getirdi. Musa Mansa, 60 Bin fakire dağıtılmak üzere 80 devenin taşıdığı 2 tondan fazla altını içeren bir kervanın başında Kahire’ye vardı. Kervana 12.000 köle eşlik ediyordu ve saf altını 500 kişi taşıyordu. Musa Mansa Mısır’da savurgan bir şekilde pek çok altını hediye ederek harcıyordu. Böylece altının değeri düştü. Ve birçok sene için eski değerini alamadı.

Kahire’de Mısır sultanı, Musa Mansa’yı büyük bir hürmetle bir hoca gibi kabul etti. Görkemli kervanı bir sansasyona sebep oluyor ve onu getiriyordu. Mali 14. yüzyılda çok meşhur hale geldi ve Avrupalı harita yapımcılarının dikkatini çekmeye başladı. 1375 yılında üretilen bir haritada Musa Mansa, Batı Afrika’nın ortasında tahtında otururken sağ elinde bir altın külçesi tutarken gösterildi.

Kutsal şehirlerden Mekke ve Medine’yi ziyaretinden sonra Mansa Musa, krallığı içinde büyük camileri, koskocaman kütüphaneleri ve medreseleri boydan boya inşa işine girdi. Pek çok Arap bilim adamı islam alimlerini kendileriyle Timbuktu şehrine geri gelmesine yardım etti.

Musa’nın hükümdarlığı döneminde Timbuktu, bir ticaret merkezi olarak zenginleşti İslam ilimleri merkezi olarak gelişti. Mali İmparatorluğunun 15.yüzyılda bölge üzerinde kontrolünü kaybetmesine sonra bile Timbuktu, Afrika-alt Saharasının büyük İslam merkezliğini devam ettiriyordu.

Musa’nın ölümüyle ilgili bir kayıt yoktur. Buna rağmen genellikle 1330’lu yıllarda öldüğüne inanılır. En çok olası ölüm tarihi 1337 olarak verilir ve ölümü tabii nedenlerle olmuştur.

Leave a comment.

Your email address will not be published. Required fields are marked*